HomeGlobe Magazine artikelLicht aan de horizon

Licht aan de horizon

12 april 2017 - John Lorie

Download artikel | Download uitgave (globe magazine, april 2017)

2016 was een opmerkelijk jaar. Voor velen vooral in politieke zin. De Britten kozen ervoor de Europese Unie te verlaten en de VS heeft een nieuwe president die het land een nieuw tijdperk in wil leiden. Sinds de vroege zomer van 2016 domineert dit het nieuws. Je zou bijna vergeten dat er op economisch gebied ook opmerkelijke ontwikkelingen zijn geweest.

En die ontwikkelingen waren er zeker. De ontwikkeling van het mondiale bbp viel met ongeveer 2,5% tegen, vooral door haperingen in de groei in Amerika in het eerste kwartaal. Economische data lieten ook zien dat de groei in China terugloopt nu het land zich meer richt op dienstverlening in plaats van industriële productie. Daarbij werd een omslag zichtbaar in de ontwikkeling van de olieprijs. Die veerde na een flirt met een niveau van USD 25 per vat terug naar boven de USD 50, gestut door een OPEC-akkoord. Het zelfde geldt voor de prijzen van andere grondstoffen zoals ijzererts en koper die onder invloed van - beperkte - Chinese stimulering fors aantrokken. Olie- en grondstoffenexporteurs haalden opgelucht adem. En inderdaad, de sterk van olie en gas afhankelijke Russische economie kroop langzaam, maar toch sneller dan verwacht, uit het dal. Landen in het Midden-Oosten zagen donkere wolken langzaam wegtrekken. De recessie in Zuid-Amerika kwam daarbij geleidelijk ten einde nu ook de politieke ontwikkelingen in Brazilië en Argentinië een wending ten goede hebben genomen. 2016 kan wel eens het jaar zijn geweest van een kentering in de wereldeconomie.  

Wereldhandel profiteert nog niet

Die wending is nog niet terug te zien in de groeicijfers van de wereldhandel, althans niet die van 2016. De aanwas van de handel kwam uit op 1,2%, en dat is zeer laag als wordt bedacht dat het langjarig gemiddelde op 5,5% ligt. Die lage groei wordt vooral veroorzaakt door de ontwikkelingen in China waar de importbehoefte veel lager ligt nu China overschakelt naar een diensteneconomie. In Azië groeide de handel dan ook met een uiterste magere 1,6%. Amerika deed eveneens een duit in het zakje: er was in 2016 nauwelijks handelsgroei, vooral door een sterke dollar die de export drukte. En ook Zuid-Amerika, lijdend onder de afzwakkende Chinese groei en de eigen recessie, zag nauwelijks of geen handelsgroei (0,4%). Herstel was er evenwel in Oost-Europa, mede door de sterk opgevoerde Russische energie-export. De Europese handelsgroei viel terug, maar bleef met 1,9% op een alleszins redelijk niveau.

Het zijn niet alleen de Chinese overschakeling op een diensteneconomie en de dure dollar die de wereldhandel parten spelen. Er is meer aan de hand. Investeringen, die handelsintensief zijn, blijven (ver) achter. In 2016 krompen de investeringen in de VS en Azië met 3% en in Latijns-Amerika met 7%. Verder speelt het steeds verder oprukkende protectionisme een rol. Cijfers van de WTO geven aan dat de ingevoerde handelsbeperkende maatregelen dan ook in 2016 weer zijn opgelopen. Hiermee zet de trend sinds de crisis van 2009 door. Handelsfinanciering is, ondanks de lage rentes, daarbij nog altijd niet ruim. Dit maakt het voor bedrijven moeilijker om de productie over verschillende landen te verdelen. Dat proces staat toch al onder druk omdat de grootste voordelen ervan al waren bereikt. En de onzekerheid die de uitkomsten van het Britse referendum (Brexit) en vooral de verkiezing van Trump in de VS ten aanzien van het beleid ten opzichte van internationale handel scheppen, doet daaraan uiteraard ook geen goed. Een studie van de Wereldbank geeft zelfs aan dat 75% van de vertraging van de mondiale handelsgroei in 2016 ten opzichte van het jaar ervoor kan worden toegeschreven aan die onzekerheid.

Voorzichtig positief

Toch gloort er licht aan de horizon. Geholpen door het herstel in de grondstoffenprijzen trekken naar verwachting vooral de investeringen in Latijns-Amerika, de eurozone en de VS in 2017 voorzichtig weer aan. Mede hierdoor klimt de verwachte bbp-groei in de wereld in 2017 naar 2,8%. Dit stut de handelsgroei. De voorspellingen voor de mondiale handelsgroei van de WTO, het IMF en het Atradius-model liggen dan ook hoger, rond de 3%. Het ligt daarbij in de verwachting dat de handelsgroei in Latijns-Amerika, Oost-Europa en ook de VS een relatief sterk herstel zal laten zien. Azië echter blijft gebukt gaan onder de omschakeling van de economie en het lagere groeipad van China. 2017 kan derhalve een jaar worden waarin ook de wereldhandel een kentering ten goede vertoont.

Hierbij moet worden vermeld dat de marges voor de voorspellingen ruim zijn: bijvoorbeeld de WTO geeft 1,8% - 3,1% aan. Dit markeert de grote onzekerheid rond de handelsgroeivoorspellingen. Deze wordt gevoed door de opkomst van de al vermelde nieuwe politieke wind die staat voor een meer nationalistisch economisch beleid. De uitkomst van het Brexit-referendum en de verkiezing van Trump in de VS zijn hiervan reflecties, maar ook in Italië, Frankrijk en zelfs Nederland is die ontwikkeling zichtbaar. De index van de Economische Beleidsonzekerheid is dan ook verdrievoudigd sinds het begin van 2016, met hele duidelijke pieken na de Brexit en de Amerikaanse verkiezingen.

De Nederlandse export, kan zich dus verheugen op een jaar waarin de internationale handel aantrekt. Maar tegelijkertijd is de onzekerheid waarmee deze verwachting omgeven is lange tijd niet zo groot geweest. In het hierna volgende artikel kunt u lezen, wat Nederlandse exporteurs zélf van 2017 verwachten.

 

Terug naar het overzicht
  • NL Exporteert: Download de app nu

    app screenshot 
     
    Download on the App Store Badge US-UK 135x40
     
    en app rgb wo 45